Rider-Waite versus Marseille versus moderne decks: welke tarot past bij jou?

Het centrale verschil tussen Rider-Waite-Smith en de Tarot de Marseille zit niet in ouderdom maar in illustratiestijl. De Tarot de Marseille toont de lage kaarten (pip-kaarten, de nummers twee tot en met tien) alleen met gerangschikte suit-symbolen: vijf bekers naast elkaar, vier staven in een rij. Geen figuren, geen verhaal. Het Rider-Waite-Smith-deck uit 1909 brak daarmee: Pamela Colman Smith gaf ook die pip-kaarten volledige scenes met mensen en situaties. Dat maakt het deck intuitief afleesbaar voor wie tarot voor het eerst oppakt, zonder opleiding of memorisatie van abstracte systemen. Daarin ligt de reden dat Rider-Waite-Smith de wereldstandaard werd. Welk systeem bij jou past, hangt af van hoe je wilt lezen.

Wat is Marseille-tarot?

De Tarot de Marseille is de Franse standaardisatie van een ouder Italiaans tarot-patroon. Het ontwerp gaat terug op 15e-eeuwse hofspelen uit Noord-Italië (Milaan, Ferrara). Via drukkers in Lyon en andere Franse steden evolueerde het naar een herkenbaarder Frans model. De beroemdste editie is die van Nicolas Conver, die rond 1760 in Marseille de houtblokken graveerde voor wat het canonieke ijkpunt van dit patroon werd. Dat hij de bedenker is, klopt niet: de editie van François Chosson dateert al uit 1672, en eerder werk van Jean Noblet bestaat ook. De naam "Tarot de Marseille" zelf is 19e-eeuws, gestandaardiseerd door Paul Marteau in 1930 via zijn Ancien Tarot de Marseille bij uitgever Grimaud.

Het deck onderscheidt zich door die pip-kaarten zonder verhalende illustraties. De Major Arcana (22 archetypische kaarten) heeft wél figuren, maar de Minor Arcana (de 56 overige kaarten) toont symbolen in geometrische ordening. Werken met een Marseille-deck vraagt kennis van het symboolsysteem zelf. Lezers die met dit deck werken, ontwikkelen doorgaans een directere relatie met de suits, nummers en hun onderlinge verhoudingen.

Wat is Rider-Waite-Smith?

In 1909 gaf Arthur Edward Waite aan illustrator Pamela Colman Smith de opdracht alle 78 kaarten opnieuw te tekenen, uitgegeven door William Rider & Son in Londen. De historische naam "Rider-Waite" laat de tekenaar weg. Correcter is Rider-Waite-Smith of Waite-Smith, en dat naamsherstel is inmiddels breed geaccepteerd.

Smith was lid van de Hermetic Order of the Golden Dawn, had de Pratt Institute in Brooklyn bezocht en bewoog al jaren in kunstenaars- en occulte kringen. Ze tekende alle 78 kaarten en ontving een eenmalig vast bedrag. Geen royalty's. Het deck dat haar handen maakten, werd het meest gekopieerde tarot-deck ter wereld. Ze overleed in september 1951 in Bude, Cornwall, haar bezittingen geveild om schulden te dekken.

Smith trouwde nooit, deelde veertig jaar haar leven met Nora Lake en bewoog in queer kunstenaarskringen rond figuren als Edith Craig. Veel lezers claimen haar als queer icoon. Hard bewijs ontbreekt en historici manen tot voorzichtigheid, maar haar leven en keuzes spreken voor zich.

De kern-innovatie van Waite-Smith: elke pip-kaart kreeg een scene. De Vijf van Bekers toont een figuur in een mantel die over omgevallen bekers gebogen staat, twee bekers achter zich opgericht en intact. Geen abstractie. Directe spiegel.

Wat doen moderne decks anders?

Moderne tarot-decks bouwen voort op één van beide systemen of kombineren ze. Een paar patronen die je tegenkomt.

Sommige decks vertrekken vanuit de Waite-Smith-structuur maar tekenen de symboliek opnieuw vanuit een ander perspectief: vrouwelijker, queerer, botanischer, donkerder. Het Slow Tarot van Bridget Esselmont volgt de structuur maar met rustige, gestileerde illustraties. De Dark Wood Tarot van Sasha Graham verplaatst de scenes naar een dicht woud.

Andere decks vertrekken vanuit de Marseille-traditie en herstellen die nauwkeurig, zoals de restauraties van Yoav Ben-Dov (Tarot de Marseille, foto-editie) of de hertekende versie van Anna Maria D'Onofrio.

En er is een groep decks die nadrukkelijk queer-inclusief werkt: geen binaire hofkaarten, diverse figuren, nieuw iconografisch vocabulaire. Het Numinous Tarot van Cedar McCloud en het Thea's Tarot van Ruth West zijn voorbeelden. Niet als token-diversiteit, maar als vertrekpunt.

Moderne decks zijn ook vaker monodisciplinaire projecten van één kunstenaar, met een eigen visuele taal die soms ver van tarot-conventies afstaat. Dat is mooier voor de kast, maar vraagt soms meer begeleiding bij het leren lezen.

Welk deck past bij welke leesstijl?

Geen antwoord dat voor iedereen klopt, maar een paar vuistregels.

Begin je met tarot en wil je snel de kaarten herkennen zonder een systeem te memoriseren: een Waite-Smith-gebaseerd deck is het meest toegankelijk. De scenes vertellen direct iets. Je hoeft de Drie van Stokken niet te kennen om te zien dat iemand uitkijkt over een brede horizon.

Ben je al vertrouwd met tarot en wil je dieper in symboliek en structuur: een Marseille-deck dwingt je anders te kijken. Je leert suits en nummers los van de Waite-Smith-scenes kennen. Veel ervaren lezers werken met beide, naast elkaar.

Wil je je in de kaarten herkennen, visueel en iconografisch: kies een modern deck dat bij je identiteit past. De kwaliteit van een lezing hangt mede af van hoe je je verhoudt tot wat je ziet.

Twee decks tegelijk gebruiken kan. Er is geen regel die dat verbiedt. Meerdere professionele lezers werken met een Marseille voor persoonlijk onderzoek en met een Waite-Smith-variant voor begeleide lezingen.

Voorbeelden uit het Vesperale-assortiment

In onze Tarot & Boeken-categorie cureren we decks op kunststijl, leesbaarheid en symboolintegriteit.

Klassieke Waite-Smith-editie. De originele Rider-Waite-Smith-illustraties zijn na 1971 vrij van copyright. Diverse uitgevers brengen nadrukken uit, variërend in papier, kleur en kaartformaat. Wij selecteren op druk die dicht bij Smiths originele kleurgebruik blijft.

Queer-inclusieve decks. Decks waarbij de hofkaarten niet langer Ridder/Koningin/Koning zijn maar neutrale titels of vernieuwde personages. Benoem bij je eerste aankoop of je een Waite-Smith-gebaseerde structuur of een vrij interpreterend deck wilt. Dat verschil is groter dan de illustratiestijl alleen.

Marseille-editie. Voor wie dat systeem wil leren kennen. Wij leveren een heldere druk met zorgvuldige kleurreconstructie van het Conver-patroon.

Alle decks in ons assortiment zijn tarot-decks van 78 kaarten, tenzij anders vermeld. Lenormand-decks (36 kaarten, apart systeem) staan los gegroepeerd.

Veelgestelde vragen

Welk deck gebruiken professionele lezers?

Dat verschilt sterk. Sommigen werken uitsluitend met een Marseille-editie, anderen met een Waite-Smith-gebaseerd deck, en een deel wisselt per context. Er is geen branchestandaard. De keuze hangt af van opleiding, traditie en persoonlijke voorkeur.

Mag je twee decks tegelijk gebruiken?

Ja. Er is geen tarot-regel die dat uitsluit. Veel lezers bewaren één deck voor persoonlijk gebruik en werken met een ander voor begeleide lezingen. Houd bij jezelf bij welk deck bij welke leesstijl werkt.

Welk deck is het meest queer-inclusief?

Moderne decks zoals het Numinous Tarot en het Thea's Tarot zijn specifiek ontworpen met queer iconografie als vertrekpunt, niet als toevoeging. Ze vervangen de binaire hofkaarten door neutrale of vernieuwde personages. Kijk bij elk deck naar de hofkaarten-structuur: die vertellen het meest over de inclusiviteit van het ontwerp.

Wat is een Lenormand?

Een Lenormand is geen tarot. Het is een apart cartomantiesysteem van 36 genummerde kaarten, zonder Major Arcana, Minor Arcana of suits. De kaarten worden in combinaties gelezen, niet afzonderlijk. Het systeem is vernoemd naar de 19e-eeuwse Franse cartomante Marie Anne Lenormand, maar zij gebruikte of ontwierp dit deck nooit zelf. Het gaat terug op een Duits gezelschapsspel, "Das Spiel der Hoffnung" (Het Spel van de Hoop), ontworpen door Johann Kaspar Hechtel in Neurenberg rond 1799.